Печать
Просмотров: 197

Рейтинг:  0 / 5

Звезда не активнаЗвезда не активнаЗвезда не активнаЗвезда не активнаЗвезда не активна
 

Бөркөнне ватсапка шундый хәбәр килеп төште. “Курск явына кадәр 32 көн эчендә 95 километр тимер юлы, 10 тимер юл күпере, 164 километр станция тимер юлы, 56 тимер юл корылмасы, 6 чик буенда 2590 километр ныгытма, 700 километр тимерчыбык киртәсе, 9200 километр траншея, 2000 километр юл, 686 күпер төзегәннәр”. Бер ай эчендә гади куллар шулкадәр төзесен әле!

Ә бүген? Бер күперне төзи башласалар, еллар буена сузыла. Төзи башлаганчы бер ел үтеп китә. Монда хикмәт эшне озак башкаруда түгел, ә “кәгазь сазлыгын” йөзеп чыгуда. Бүген нинди генә эшне алсаң да, аның ярты вакыты документ тутыруга, кәгазь юллауга китә. Өстәвенә тендер дигән нәрсә дә бар бит әле хәзер. Элекке кебек теләгән кешеләргә мөрәҗәгать итеп, үзең сайлаган кирәк-яракны сатып алырлык түгел. Хезмәт күрсәтүче оешманы табыйм дисәң дә, товар кирәк булса да, тендерда катнашырга тиешсең.
Тендерсыз ярамый, диләр
Тендерның нәрсә икәнлеген чамалыйсыздыр инде. Инглиз теленнән тәрҗемә иткәндә ул бәйге, аукцион яки башка формалар ярдәмендә товар тәкъдим итүчене, подрядчик яки башкаручыны сайлап алу дигәнне аңлата. Монда тәү чиратта арзан хак һәм уңайлы шартлар игътибарга алына. Үзебезчә әйткәндә, берәр төр хезмәт яки товар кирәк булса, заказ бирүче оешма бәйге игълан итә. Анда ул үзенең шартларын күрсәтә. Аның соравын үтәргә әзер булучы компанияләр үз тәкъдимнәрен җибәрә. Заказ бирүче, алынган тәкъдимнәрне чагыштырып, бәясе һәм сыйфаты буенча күңеленә хуш килгәнен сайлый һәм шул компания белән килешү төзи. Шулай итеп, заказ бирүче өчен тендер – отышлы бәягә товар яки эш башкаручыны табу, ә катнашучы компанияләр өчен – яхшы заказ табу һәм отышлы контракт төзү алымы. Тендер үткәрү турындагы бар нечкәлекләр “Дәүләт һәм муниципаль ихтыяҗларны тәэмин итү өчен товар, эш, хезмәтне сатып алу өлкәсендә контракт системасы турында”гы 44нче санлы Федераль законда язылган.
Икътисади яктан караганда, тендер яхшы алым кебек күренә. Югарыда телгә алынган документ тендер буенча кабул ителгән законнарның соңгысы. Һәм ул бу өлкәдә үтәкүренмәлелекне тәэмин итә, ришвәтчелеккә киртәләр куя дип раслый аны кабул итүчеләр. Чөнки дәүләт сатып алулары ныклы эшли башлагач, аның белән бергә ришвәтчелек тә үсте. Алынган табышны үзара бүлешү юлы белән эшләүче схемалар барлыкка килде. Алдан сөйләшеп куюлар, әшнәчелек, ришвәт бирүләр һәм алулар белән көрәшү өчен законны үзгәрттеләр. 44нче федераль закон сатып алулар өлкәсендә үтәкүренмәлелекне тәэмин итсә дә, аның да кимчелекләре бар дип билгели белгечләр. Чынлап та, документ әллә төптән уйлап җиткерелмәгән, әллә инде безнең җәмгыять тендерлар аша эшләү дәрәҗәсенә җитмәгәнме: бу өлкәдә күзгә күренеп яткан кире яклар бар. Мәсәлән, шундый хәлләр турында ишетергә туры килде: бер муниципаль берәмлек кышын урамнарны чистартуга тендер игълан итә. Ул тендерда илнең җәһәннәм почмагында урнашкан бер компания җиңеп чыга. Бу компания кар чистарту өчен шулкадәр җир үтеп киләме соң?..
Икенчедән, вакыт мәсьәләсе. Элек һәр оешма кирәкле товарларны үзе сатып ала иде. Офиста ручка-кәгазь беттеме, җаваплы кеше кибеткә чыга да сатып алып та керә. Ә хәзер? Һәр каләмгә кадәр заказ ясалып, тендер аша гына кайтарыла. Аның өчен әлеге дә баягы кәгазь тутырасы. Инде кайчаннан бирле электрон хөкүмәт, цифрлы технологияләр төзибез дисәк тә, кәгазьдән арынган юк бит әле. Алай гына да түгел, кәгазьгә чумганнан-чума барабыз.
Отчетлар сазлыгында
Бүген укытучыларның – укытырга, табибларның – дәваларга, полициянең тәртип сакларга һәм башка һөнәр ияләренең үз эшен башкарырга вакыты аз кала, диярлек. Чөнки документ тутырырга кирәк. Укытучыларның төп бурычы хәзер – очсыз-кырыйсыз тикшерүләргә әзерләнү, төрле конкурсларда катнашу һәм әледән-әле яңарып торган документларны тутыру. Табиблар да отчетка күмелеп утыра. Авыруларны тиз-тиз генә кабул итәләр дә, том-том текстлар язарга утыралар. Эшеңне никадәр сыйфатлы башкаруың берәүгә дә кызык түгел, иң мөһиме – аның турында сыйфатлы итеп хисап тоту.
Бүген нинди генә өлкәне алсаң да, эшләгән эшеңнең күләме тапшырылган отчет кәгазьләренең калынлыгына карап бәяләнә. Ә бер өем сертификатың, мактау кәгазьләрең, грамоталарың, дипломнарың юк икән – димәк, сыйфатсыз эшләгәнсең дигән сүз.
Отчетлар тапшыру җиңеләячәк, ул электрон төрдә булачак дигән сүзләр чыккач, эшебез хутка китә икән дип шатланышкан идек. Гамәлдә исә хәзер отчетларны күп урыннарда электрон формада да, аның кәгазь төрен дә тапшырырга кирәк. Ул кадәр кәгазьне кемнәр укып утыра икән? Гомумән, укыйлар микән дигән сораулар да туа. Отчетларда “матурлап” күрсәтелгән мәгълүматлар нигезендә статистика да төзелә бит әле. Шуңа күрә күп вакытта нигә статистика күрсәткечләре чынбарлыкка туры килми икән дип гаҗәпләнеп утырабыз.
Бүген хезмәтләр күрсәтү өлкәсендә (дәваханә, банк, социаль тармак һ.б.) һәр кеше турындагы мәгълүмат компьютерга теркәлгән, базага кертелгән. Әмма барган саен ул компьютерга нәрсәләрдер теркиләр дә теркиләр. Түләүле хезмәт булса, бер кочак кәгазьнең 4-5 җиренә имза куйдырталар, кассага җибәрәләр. Анда тиз генә акча түлим димә, кассир үз компьютерын ачып, тагын ниләрдер терки башлый. Тагын имза куйдырталар. Икенче барганда бу хәл янә кабатлана.
Шулай, җәмәгать, технологияләр, мөмкинлекләр үсешкән саен, тормыш катлаулана бара: кәгазь тутырулар, имза куюлар арта. Ә бит заманча технологияләр вакытны экономияләүгә, хезмәтләр күрсәтүнең сыйфатын үстерүгә юнәлтелә, дибез. Чынлыкта исә кәгазь боткасына чуму эшләрне тиз арада һәм сыйфатлы башкарырга аяк чала.
Язгөл САФИНА.

P.S. Әлеге язманы әзерләгәнче берничә тапкыр өзелеп торырга туры килде. Чөнки сайтка куярга тиешле материаллар буенча отчетлар җибәрергә кирәк иде. Иң мөһиме вакытында отчет тапшырырга кирәк.

Тикшерүләр ни күрсәтә?

Русиянең Монополиягә каршы федераль хезмәте 2017 елда дәүләт сатып алуларында булган закон бозулар турында хәбәр итте. Әлеге орган 44нче санлы Федераль закон кысаларында 89 меңнән артык шикаятьне караган. Тикшерүләр нәтиҗәләре буенча дәүләт сатып алуларында булган хилафлыкларны бетерү өчен 25,1 мең күрсәтмә бирелгән.

Әлеге хезмәт белгечләре әйтүенчә, аерым катнашучы җиңсен өчен алдан сөйләшеп эшләүләр ике төрле башкарыла. Беренчесе – калган конкурентлар торгларда катнашудан читләшеп тора яки үзенең тәкъдимен кирегә ала. Икенчесе – калган көндәшләр артык югары хаклар яисә туры килмәгән шартлардан торган тәкъдим бирергә ризалаша.
Бу күренешкә карата Монополиягә каршы федераль хезмәт җитәкчесе урынбасары Андрей Цыганов болай ди: “Көндәшлекне бетерү өчен төзелгән килешүләр монополиягә каршы законда конкурентлык кагыйдәләрен бозуның хәвефле формаларының берсе дип таныла. Мондый тәртип бозулар белән көрәшнең мөһимлеген Президент та аерым билгеләде”.